Η συμπερίληψη ως βασικός πυρήνας της κοινωνικοποίησης των μαθητών

Γράφει η  Στέλλα Γιαννακούλα

Φιλόλογος Α.Π.Θ.

Med Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση

Med Εκπαιδευτική Ηγεσία και Διοίκηση

Συγγραφέας του βιβλίου «Μυστικά για ευτυχισμένα παιδιά»

Τι είναι η συμπερίληψη η οποία πρωτοστατεί τα τελευταία χρόνια στο χώρο της εκπαίδευσης; Η συμπερίληψη ορίζει την ένταξη των μαθητών με αναπηρίες και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στη γενική εκπαίδευση. Η ενσωμάτωση αυτή για να επιτευχθεί, προϋποθέτει τα απαραίτητα υποστηρικτικά μέσα σε αυτούς τους μαθητές, ώστε να συνυπάρχουν με τους υπόλοιπους σε ένα κοινωνικό περιβάλλον με λιγότερα εμπόδια. Η συμπερίληψη ως πρακτική, δίνει λύσεις στους εκπαιδευτικούς για να λειτουργούν αρμονικά σε ανομοιογενή τμήματα, εφαρμόζεται σε πολλές χώρες και ακολουθεί διαφοροποιημένο πρόγραμμα διδασκαλίας.

Η διδασκαλία και η μάθηση, εστιάζουν στις ανάγκες των μαθητών που είναι διαφορετικές, έχοντας απώτερο σκοπό την απόκτηση των κατάλληλων δεξιοτήτων, στρατηγικών, αλλά και συμπεριφορών. Για όσους μαθητές αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη μάθηση, η εξάσκηση δρα καταλυτικά. Οι σύγχρονες εκπαιδευτικές πρακτικές, όπως η συνεργατική μάθηση και η αμοιβαία διδασκαλία είναι αποτέλεσμα θεωρητικών βάσεων, αλλά συνάμα  και ερευνητικής τεκμηρίωσης. Η εμπειρία του εκπαιδευτικού, με την πάροδο του χρόνου τον βοηθά να προβλέψει και να προλάβει καταστάσεις. Υπάρχουν θεωρήσεις για τη μάθηση και τη διδασκαλία που αναδεικνύουν την αξία τους, την αποτελεσματικότητά τους, τις επιδόσεις των μαθητών, το μαθησιακό περιβάλλον που υποστηρίζει τους μαθητές, αλλά και τη χρήση στρατηγικών για την επίτευξη αυτού του σκοπού.

Διδασκαλία

Η διδασκαλία είναι γόνιμη και αποτελεσματική, όταν εγείρει ερωτήματα, προβληματισμούς και παρακινεί τον μαθητή να διαμορφώσει τη δική του αντίληψη. Είναι σημαντική η ανακάλυψη εν ώρα μαθήματος, καθώς βοηθά στην όξυνση της κρίσης του μαθητή, υπό την καθοδήγηση του εκπαιδευτικού. Η επιδίωξη των εκπαιδευτικών είναι η διαφοροποίηση της διδασκαλίας ώστε να παρέχεται βοήθεια σε κάθε μαθητή. Προαπαιτούμενο είναι οι αρμονικές σχέσεις στην σχολική αίθουσα μεταξύ των μαθητών, η κοινωνικοποίησή τους και η κάλυψη των αναγκών μάθησης. Υποστηρίζεται πως στα παιδαγωγικά ζητήματα δεν χωρούν αποκλεισμοί, περιθωριοποιήσεις και αυστηρές πρακτικές, αλλά μόνο οτιδήποτε προωθεί την παιδεία, την προσαρμόζει στους μαθητές εξατομικευμένα, παρέχοντάς τους ουσιαστική γνώση. Για τον λόγο αυτό, είναι καλό να εφαρμοστούν καινοτομίες οι οποίες σχετίζονται με την περιεκτική παιδαγωγική και στις οποίες ανταποκρίνονται οι μαθητές.

Συνεκπαίδευση/ Το δικαίωμα στην κοινωνική ένταξη

Η συνεκπαίδευση, έχει ως πρωταρχικό σκοπό την εξάλειψη της περιθωριοποίησης κι όχι την μετάδοση γνώσεων. Οι μαθητές ανεξαιρέτως διδάσκονται πως πρέπει να συνυπάρχουν με τους συμμαθητές τους και να κατανοούν τις τυχόν δυσκολίες που αντιμετωπίζουν. Έχει καταστεί σαφές, πως το δικαίωμα στην εκπαίδευση ανήκει σε όλους, ακόμη κι αν υπάρχουν μαθητές που χρειάζεται να περάσουν τις συμπληγάδες πέτρες, ώσπου να πετύχουν τους μαθησιακούς τους στόχους. Ο περιορισμός των ατόμων αυτών από την εκπαίδευση, πηγάζει από τους πόρους που δεν παρέχει το σχολείο και δεν καλύπτει τις βασικές τους ανάγκες, ανεξάρτητα από την αναπηρία του μαθητή. Στην Ευρώπη, η συμμετοχή στην εκπαίδευση, παρέχει ίσες ευκαιρίες στους εκπαιδευόμενους με αναπηρίες και επωφελούνται από τη διαδικασία αυτή, χωρίς να λείπουν οι περιπτώσεις που τα εμπόδια είναι απροσπέλαστα.

Η ένταξη των ατόμων με αναπηρία στα σχολεία, εξαρτάται, κυρίως, από τους οικονομικούς πόρους τους οποίους διαθέτει η κάθε σχολική μονάδα. Έπειτα από την ένταξη, απαιτείται, ένα περιβάλλον κατάλληλο και άρτια διαμορφωμένο, ώστε να εξυπηρετεί τις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία προκειμένου να μπορούν να ανταπεξέλθουν στις εκπαιδευτικές τους υποχρεώσεις. Η ενσωμάτωση, ενέχει δικούς της όρους, οι οποίοι πρέπει να πληρούνται. Όταν υπάρχει διαφωνία ως προς αυτά που πρέπει να τηρηθούν για την ενσωμάτωση των ατόμων, τότε οι πιθανότητες πραγμάτωσής της είναι μηδαμινές. Η χρηματοδότηση δίνει τη λύση σε τέτοιες περιπτώσεις και λειτουργεί ενθαρρυντικά για την ένταξη των μαθητών, χωρίς ψεγάδια παραγκωνισμού. Σύμφωνα με το άρθρο 2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για την συνεκπαίδευση, χρειάζεται το κράτος να μεριμνήσει και να διασφαλίσει όσα προβλέπονται.

Ως το 2006, σε διεθνές επίπεδο, υπήρχαν διατάξεις νομοθετικής ρύθμισης που όριζαν τα απαιτούμενα για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, τα οποία συμπεριλήφθηκαν στο γενικό πλαίσιο προστασίας του δικαιώματος στην εκπαίδευση. Κάθε άτομο με αναπηρία, δεν εντάσσεται σε ειδικό πλαίσιο που αφορά στην εκπαίδευση. Τα εμπόδια στην εκπαίδευση, δυστυχώς, δεν σταματούν να υπάρχουν. Αν και η νομοθεσία προβλέπει την επίσημη εγγραφή των παιδιών στο σχολείο, γίνεται επανεξέταση του εκπαιδευτικού συστήματος, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές ανάγκες αυτών των παιδιών. Η ένταξη των παιδιών με αναπηρία στην εκπαίδευση, έχει αποδειχθεί πως είναι πλεονέκτημα για όλους τους μαθητές, καθώς ενισχύει την κοινωνικοποίησή τους. Μεγίστης σημασίας είναι η οργάνωση και η δομή για το σχεδιασμό και την εφαρμογή των παρεμβάσεων, ώστε να αντιμετωπιστούν τα εμπόδια στη μάθηση και οι επιδόσεις των μαθητών.

Το καταληκτικό συμπέρασμα των ανωτέρω, είναι πως η διαρκής προσπάθεια για την βελτίωση της εκπαίδευσης, είναι αέναη. Η ιδέα της συμπεριληπτικής κουλτούρας, αποτελεί την υπ’ αριθμόν ένα προτεραιότητα του εκπαιδευτικού συστήματος οικουμενικά και είναι συλλογικό έργο. Πολλά σχολεία, εστιάζουν στο πώς πρέπει να διαμορφώσουν το πρόγραμμά τους, ποιες είναι οι καινοτόμες αλλαγές, ώστε το αποτέλεσμα να δικαιώσει όλους τους μαθητές, αλλά πολύ περισσότερο να ανταποκρίνεται στις προσδοκίες τους. Η μεγαλύτερη πρόκληση που έχουν να αντιμετωπίσουν τα σχολεία, είναι το ζήτημα της ένταξης με τη εφαρμογή παιδαγωγικών μεθόδων, ώστε να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ των μαθητών και να η διδασκαλία των μαθητών να αφορά  στο «εμείς» και όχι στο «αυτοί».

Ακολουθήστε το zinapost.gr στο Google News και δείτε πρώτοι όλες τις ειδήσεις για Lifestyle, Showbiz, Gossip News και αποκλειστικά βιντεο.