Σοκ από τον θάνατο του 20χρονου φοιτητή στην Πάτρα – Τι είναι ο μηνιγγιτιδόκοκκος που τον σκότωσε μέσα σε λίγες ώρες

Σοκ έχει προκαλέσει, όχι μόνο στην τοπική κοινωνία της Πάτρας αλλά σε όλη την Ελλάδα, ο θάνατος από μηνιγγίτιδα ενός 20χρονου φοιτητή του Πανεπιστημίου Πατρών. Το Πανεπιστήμιο ανακοίνωσε πως αναβάλλει την εξεταστική, τη στιγμή που έχει πραγματοποιηθεί έλεγχος των στενών επαφών, έχει χορηγηθεί προληπτικά χημειοπροφύλαξη σε άτομα που ήρθαν σε στενή επαφή με το κρούσμα και έχει γίνει απολύμανση όλων των χώρων της Σχολής του μαθητή.

Το περιστατικό έχει θορυβήσει τους γονείς και φέρνει ξανά στο προσκήνιο την επικινδυνότητα της διεισδυτικής μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου από οροομάδα Β. Υπενθυμίζεται ο υγειονομικός συναγερμός που είχε ηχήσει πέρυσι μετά την μόλυνση με μηνιγγίτιδα Β 20χρονης φοιτήτριας, συμπτωματικά στην ίδια πόλη, η οποία υπεβλήθη σε ακρωτηριασμό μετά από σοβαρές επιπλοκές (γάγγραινα) που είχε εμφανίσει στα κάτω άκρα. Επίσης, τον Δεκέμβριο του 2024, τη μάχη για τη ζωή της έχασε 16χρονη από την Πάτρα που είχε προσβληθεί από μηνιγγίτιδα, σύμφωνα με όσα είχαν γίνει γνωστά.

Η ταυτοποίηση της οροομάδας της μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου του 20χρονου που έχασε χθες τη ζωή του είναι σε εξέλιξη. Η ραγδαία επιδείνωση, όμως, και η κατάληξή του δείχνουν πως κατά πάσα πιθανότητα πρόκειται για μηνιγγίτιδα Β. Σύμφωνα με πληροφορίες, το 90% των περιστατικών μηνιγγίτιδας στη χώρα μας είναι της οροομάδας Β. Πέρυσι είχαν καταγραφεί συνολικά 37 περιστατικά, πέντε από τα οποία τον Ιανουάριο. Εφέτος τον Ιανουάριο έως και σήμερα έχουν καταγραφεί οκτώ περιστατικά, τα πέντε εκ των οποίων έχουν ταυτοποιηθεί ως οροομάδα Β και αναμένονται τα αποτελέσματα για τα τρία.

Τα χρόνια 2014-2023 δηλώθηκαν στην Ελλάδα συνολικά 131 περιστατικά διεισδυτικής μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου (ΔΜΝ) από οροομάδα Β σε βρέφη και παιδιά, ηλικίας ως 18 ετών. Η πλειονότητα αφορούσε βρέφη ηλικίας κάτω του έτους καθώς και παιδιά ηλικίας 1-4 ετών, με τη μεγαλύτερη επίπτωση να παρατηρείται σε βρέφη κάτω του έτους. Κατά τη δεκαετία 2014-2023 σημειώθηκαν συνολικά 9 θάνατοι από ΔΜΝ από οροομάδα Β σε βρέφη και παιδιά ως 18 ετών.

Το θανατηφόρο περιστατικό του 20χρονου θεωρείται μεμονωμένο και οι υγειονομικές αρχές είναι σε επιφυλακή για πιθανή συρροή – προς το παρόν δεν έχουν δηλωθεί άλλα περιστατικά που να σχετίζονται με τον 20χρονο. Η μηνιγγίτιδα Β, όμως, μπορεί να έχει εξαιρετικά σοβαρές επιπλοκές. Για αυτό, άλλωστε, η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών πρόσφατα ενέκρινε την αποζημίωση του εμβολίου στα βρέφη.

Ο επικίνδυνος μηνιγγιτιδόκοκκος

Η μηνιγγίτιδα μπορεί να προκληθεί από πολλά διαφορετικά παθογόνα, συμπεριλαμβανομένων βακτηρίων, μυκήτων ή ιών, αλλά το υψηλότερο παγκόσμιο φορτίο παρατηρείται με βακτήρια. Ο μηνιγγιτιδόκοκκος – υπάρχουν 12 οροομάδες του μηνιγγιτιδοκόκκου- είναι η κύρια αιτία βακτηριακής μηνιγγίτιδας και σηψαιμίας, με περίπου 1,2 εκατομμύρια περιπτώσεις λοίμωξης και 135.000 θανάτους παγκοσμίως κάθε χρόνο. Επειδή ο θάνατος μπορεί να ακολουθήσει γρήγορα τη μόλυνση, τα περιστατικά θεωρούνται ιατρική έκτακτη ανάγκη.

O μηνιγγιτιδόκοκκος είναι υπεύθυνος για δύο σοβαρές ασθένειες: εγκεφαλονωτιαία μηνιγγίτιδα και / ή σηψαιμία. Ο μηνιγγιτιδόκοκκος είναι ένας κοινός σαπροφυτικός άποικος του ανθρώπινου ρινοφάρυγγα (υγιείς μικροβιοφορείς) και ως εκ τούτου μεταδίδεται από άτομο σε άτομο με άμεση επαφή.

Η μηνιγγιτιδοκοκκική μηνιγγίτιδα και σηψαιμία είναι μία νόσος που μπορεί να προσβάλει κάθε ηλικιακή ομάδα. Tα περισσότερα κρούσματα συμβαίνουν σε βρέφη και μικρά παιδιά κάτω των τεσσάρων ετών, αλλά μεγάλος αριθμός κρουσμάτων (περίπου 1 στα 3) αφορά εφήβους και νεαρούς ενήλικες, ηλικίας 10-24 ετών. Η συχνότητα εμφάνισης της μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου είναι χαμηλή, αλλά λόγω του υψηλού ποσοστού θνησιμότητας, η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι κρίσιμες.

Μπορεί να προκαλέσει θάνατο μέσα σε λίγες μόνο ώρες. Περίπου 5-10% των περιστατικών μπορεί να καταλήξουν στο θάνατο, ενώ στο 15-25% μπορεί να προκαλέσει μόνιμη εγκεφαλική βλάβη, κώφωση, νεφρική ανεπάρκεια ή ακρωτηριασμό άκρων.

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα μοιάζουν αρκετά με αυτά της γρίπης, με αποτέλεσμα συχνά να είναι δύσκολο για τον γιατρό να κάνει την ορθή διάγνωση, ειδικά στα πρώιμα στάδια της νόσου.

Τα πιο συχνά συμπτώματα της νόσου είναι:

-υψηλός πυρετός

-πονοκέφαλος

-δυσκολία στην κάμψη του αυχένα

Άλλα συμπτώματα μπορεί να είναι:

-ναυτία

-έμετοι

-έντρομο βλέμμα

-φωτοφοβία

-υπνηλία ή έντονη ανησυχία και ευερεθιστότητα

-εξάνθημα

Τα παραπάνω συμπτώματα συνήθως παρατηρούνται σε άτομα ηλικίας άνω των δύο ετών. Στα βρέφη και στα νεογνά η συμπτωματολογία είναι πιο ασαφής και μπορεί να εμφανίζεται ως έντονη ανησυχία, νωθρότητα, εμετούς, άρνηση λήψης τροφής, κλάμα υψηλής συχνότητας, υποτονία.

Ο δωρεάν εμβολιασμός

Ο καλύτερος τρόπος να προληφθεί η μηνιγγιτιδοκοκκική μηνιγγίτιδα είναι ο εμβολιασμός. Μέχρι πρότινος το εμβόλιο για τη μηνιγγίτιδα Β που είναι και αυτή που ανευρίσκεται στα περισσότερα περιστατικά μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου δεν καλυπτόταν στη χώρα μας. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τα περισσότερα παιδιά να είναι ανεμβολίαστα, καθώς η κάθε δόση του εμβολίου κοστίζει 100 ευρώ και απαιτούνται τρεις δόσεις.

Τα επιδημιολογικά δεδομένα που δείχνουν ότι η μεγαλύτερη επίπτωση διεισδυτικής μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου είναι σε βρέφη σε συνδυασμό με την επαναφορά των κρουσμάτων σε προπανδημικά επίπεδα – ακόμη χαμηλά βέβαια – ήταν ανάμεσα στους λόγους που οδήγησαν πριν πέντε μήνες την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών να εντάξει το εμβόλιο κατά της μηνιγγίτιδας Β στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών για βρέφη κάτω του ενός έτους.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, ο εμβολιασμός πρέπει να διενεργείται με έναρξη από την ηλικία των δυο μηνών και χορήγηση 3 δόσεων με σχήμα 2+1 στις ηλικίες 2, 4 και 12 μηνών αντίστοιχα. Επισημαίνεται, ότι η έγκαιρη έναρξη έχει μεγάλη σημασία διότι η μέγιστη επίπτωση της νόσου στην Ελλάδα καταγράφεται στη βρεφική ηλικία και μάλιστα κατά τους πρώτους έξι μήνες της ζωής.