Δημοτικός Κήπος Χανίων: Η συγκλονιστική ιστορία που έκρυψε ο 82χρονος Κυριάκος Ρόκος μέσα στο γλυπτό του
Η Κυδωνία, η Παπούρα, οι συμβολισμοί των βράχων, το χαμόγελο της ελπίδας και οι ιστορίες που μένουν χαραγμένες στην πέτρα, στο εντυπωσιακό γλυπτό του σπουδαίου δημιουργού που εκτίθεται από προχθες στον Δημοτικό Κήπο Χανίων
Μια ολόκληρη ιστορία για την εποχή που ζούμε, τις παρεμβάσεις που καθορίζουν τις ζωές των ανθρώπων, τις δύσκολες πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες, αλλά και την ελπίδα ότι τα πράγματα μπορούν κάποτε να αλλάξουν, με αναφορές στα Χανιά και την Κρήτη, έκρυβε το γλυπτό ”Κρυφό Χαμόγελο” που δημιούργησε στο Πάρκο Ειρήνης και Φιλίας, ο 82χρονος γλύπτης Κυριάκος Ρόκος με τον συνεργάτη του Δημήτρη Σκαλκώτο, και το οποίο παρουσίασε στο Χανιώτικο κοινό τη Δευτέρα, κατά την τελετή λήξης του Συμποσίου Γλυπτικής, με τα γλυπτά να βρίσκουν πλέον τη μόνιμη θέση τους μέσα στον Δημοτικό Κήπο,
Ο σπουδαίος καλλιτέχνης για όσους είχαν την ευκαιρία να είναι εκεί και να ακούσουν, δεν παρουσίασε απλώς ένα έργο από πέτρα. Μίλησε για τους συμβολισμούς του, για όσα τον πληγώνουν στον κόσμο που ζούμε, για όσα δεν θέλει να ξεχαστούν, αλλά και για εκείνη τη μικρή χαραμάδα αισιοδοξίας που επιμένει να υπάρχει ακόμη και στις πιο σκοτεινές εποχές.
Όπως είπε η αφετηρία του έργου του ήταν απλή, σχεδόν βιωματική. Περιέγραψε πώς ξεκίνησε από τον Διόνυσο και το Πεντελικό όρος, επιλέγοντας το κομμάτι αυτό πέτρας ανάμεσα από δέκα βράχους, το οποίο άρχισε να επεξεργάζεται. Για τον ίδιο, η πέτρα δεν είναι ένα άψυχο υλικό. Είναι ένας φορέας ιστοριών, μνήμης και συμβολισμών. Γιατί ο γλύπτης, όπως κάθε γνήσιος καλλιτέχνης, δεν περιορίζεται σε αυτό που βλέπει το μάτι. Ψάχνει να ανακαλύψει όσα υπάρχουν κάτω από την επιφάνεια, να δώσει μορφή σε σκέψεις και συναισθήματα, να αποτυπώσει πάνω στον βράχο όσα τον απασχολούν και όσα παρατηρεί γύρω του.
Έτσι, μέσα από τη διαδικασία της δημιουργίας, το έργο του Ρόκου έγινε μια προσωπική αφήγηση για τον κόσμο του σήμερα. Έναν κόσμο που, όπως περιέγραψε, σημαδεύεται από τις κακές κυβερνήσεις, τις παρεμβάσεις και τα γεγονότα που γεννούν απογοήτευση και προβληματισμό.
Μέσα σε αυτή τη σκοτεινή πραγματικότητα, ο σπουδαίος γλύπτης επέλεξε να αφήσει χώρο και για την ελπίδα. Στο γλυπτό του υπάρχει ένα χαμόγελο, από τα αριστερά, όπως τόνισε. Ένα χαμόγελο που δεν σβήνει όσα συμβαίνουν γύρω μας, ούτε ακυρώνει την αγωνία για το παρόν. Αντίθετα, έρχεται να θυμίσει ότι, ακόμη και όταν όλα μοιάζουν δύσκολα, η προσδοκία πως κάποτε τα πράγματα θα αλλάξουν μπορεί να παραμένει ζωντανή.
Ο ίδιος συνέδεσε αυτή τη σκέψη με μια εικόνα ανθρωπιάς που είχε δει: μια ηλικιωμένη γυναίκα να περπατά κρατώντας από το χέρι έναν άνδρα με αναπηρία, ο οποίος είχε έρθει στα Χανιά για να παρακολουθήσει το Συμπόσιο. Μια απλή στιγμή, που για τον καλλιτέχνη λειτούργησε σαν όαση μέσα σε όλα τα άσχημα που συμβαίνουν γύρω μας.
Αυτή την αντίφαση θέλησε να αποτυπώσει στο έργο του. Από τη μία, η σκληρότητα της εποχής και από την άλλη, η ανθρώπινη παρουσία, η φροντίδα και η ελπίδα. Το χαμόγελο γίνεται έτσι ένα μήνυμα ότι η ζωή δεν εξαντλείται στα προβλήματα και στις απογοητεύσεις της.
Ο καταξιωμένος γλύπτης έδωσε ιδιαίτερη σημασία και στη σχέση του κοινού με τα έργα τέχνης. Δεν θέλει τα γλυπτά να υπάρχουν πίσω από απαγορεύσεις και προειδοποιήσεις που αποθαρρύνουν κάθε επαφή. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, τα γλυπτά γίνονται πιο όμορφα όχι με το «απαγορεύεται, μην αγγίζεις», αλλά με το χάδι. Η επαφή του ανθρώπου με το έργο αποτελεί, στη δική του αντίληψη, μέρος της ίδιας της εμπειρίας της τέχνης. Δεν πρόκειται απλώς για μια προτροπή προς τους επισκέπτες του Δημοτικού Κήπου. Είναι μια διαφορετική αντίληψη για τον δημόσιο χώρο και τον πολιτισμό: τα έργα να μην αντιμετωπίζονται ως απρόσιτα αντικείμενα, αλλά ως δημιουργίες που μπορούν να συναντήσουν τον άνθρωπο, να του γεννήσουν συναισθήματα και να γίνουν κομμάτι της καθημερινότητάς του.
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία του έργου του είναι το δάχτυλο, το οποίο, όπως εξήγησε, υπάρχει σχεδόν πάντα στα γλυπτά του. Ο συμβολισμός του παραπέμπει σε μια εξωτερική παρέμβαση, σε έναν παράγοντα που επηρεάζει τις εξελίξεις και καθορίζει την πορεία των πραγμάτων. Ο ίδιος συνέδεσε την εικόνα αυτή με την περίοδο της χούντας, κάνοντας αναφορά σε εκείνο το «ξένο δάχτυλο» που, κατά την περιγραφή του, έφερε τη δικτατορία.
Για τον 82χρονο δημιουργό, όμως, ο συμβολισμός δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν. Το δάχτυλο εξακολουθεί να υπάρχει και σήμερα, σε διαφορετικές μορφές και σε διαφορετικά σημεία του κόσμου. Στις διεθνείς παρεμβάσεις, στις πολιτικές εξελίξεις και σε όσα συμβαίνουν σε χώρες όπως το Ιράν και η Λιβύη, ο ίδιος αναγνωρίζει την παρουσία του ίδιου μηχανισμού επιρροής. Γι’ αυτό και επιμένει να το εντάσσει στα έργα του. Το δάχτυλο γίνεται μια διαρκής υπενθύμιση ότι πίσω από τις εξελίξεις μπορεί να υπάρχουν δυνάμεις και συμφέροντα που δεν είναι πάντοτε ορατά, αλλά επηρεάζουν βαθιά την πραγματικότητα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η αναφορά του γλύπτη στον Πολιτισμό, στην αρχαία Κυδωνία, σκαλισμένη πάνω σε ένα βιβλίο του γλυπτού αλλά και η αναφορά του στον λόφο της Παπούρας, στο Καστέλλι Πεδιάδας Ηρακλείου, όπου έχει αποκαλυφθεί ένα εξαιρετικά σημαντικό μινωικό μνημειακό συγκρότημα, μοναδικής αρχαιολογικής σημασίας, σε μια περιοχή που βρίσκεται στο επίκεντρο των έργων για το νέο αεροδρόμιο, συνδέοντας την τέχνη με την αγωνία για την τύχη της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η ανησυχία αφορά την εγκατάσταση του ραντάρ του νέου αεροδρομίου και τον κίνδυνο το μνημείο να απομονωθεί, να αποκλειστεί από την πρόσβαση ή να υποβαθμιστεί από τις σχεδιαζόμενες παρεμβάσεις.
Ο ίδιος δεν θέλησε να αφήσει αυτή την ιστορία έξω από το γλυπτό του. Επέλεξε να την αποτυπώσει στην πέτρα, ώστε να παραμείνει ως μαρτυρία ακόμη και αν το μνημείο πάψει να είναι προσβάσιμο ή αλλοιωθεί η σχέση του με τον περιβάλλοντα χώρο.
Έτσι η παρουσίαση του έργου του Ρόκου στα Χανιά ξεπερνά τα όρια μιας συνηθισμένης ξενάγησης στους συμβολισμούς ενός γλυπτού.
Μέσα από τις αναφορές του, η πέτρα συνδέθηκε με την πολιτική ιστορία, τις διεθνείς παρεμβάσεις, τις κοινωνικές αντιφάσεις, την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την προστασία των μνημείων.
Το έργο του που δημιουργήθηκε στο Συμπόσιο θα παραμείνει στον Δημοτικό Κήπο Χανίων για πάντα, προσφέροντας στους επισκέπτες όχι μόνο την ευκαιρία να συναντούν την τέχνη μέσα στην καθημερινότητά τους αλλά κυρίως ως ένα ερέθισμα ”τροφής για σκέψη”.
Ποιός είναι ο Κυριάκος Ρόκος
Ο Κυριάκος Ρόκος γεννήθηκε στα Ιωάννινα το 1945, με καταγωγή από το Μέτσοβο. Μαθήτευσε κοντά στους Πάνο Σαραφιανό και Βρασίδα Βλαχόπουλο.
Σπούδασε γλυπτική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, στο εργαστήρι του Γιάννη Παππά και γυψοτεχνία – χαλκοχυτική στο εργαστήριο του Νίκου Κερλή.
Το έργο του έχει παρουσιαστεί σε πλήθος ατομικών και ομαδικών εκθέσεων στην Ελλάδα και το εξωτερικό, με ιδιαίτερη μνεία στις Πανελλήνιες Εκθέσεις, το Σαλόνι Νέας Γλυπτικής στο Παρίσι, την Μπιενάλε Σύγχρονης Γλυπτικής, στο Μουσείο Ροντέν στο Παρίσι το 1974, στην Μπιενάλε της Βουδαπέστης το 1980, στη Διεθνή Έκθεση Μεταλλίων το 1990 στο Ελσίνκι και την Τριενάλε της Βουδαπέστης την ίδια χρονιά, καθώς και στην έκθεση «Σύγχρονη Ελληνική Γλυπτική» στο Παρίσι που διοργανώθηκε το 1991.
Έχει συνεργαστεί ως σκηνογράφος με το Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν, το Εθνικό Θέατρο και το Περιφερειακό Θέατρο Ιωαννίνων.
Έχει φιλοτεχνήσει πλήθος μεταλλίων, πλακετών και σημάτων για ιδρύματα και οργανισμούς. Έχει εκδώσει πλήθος βιβλίων αναμεσά τους τα «Σχέδια» το 1972, «Αποτυπώματα 1967 – 1975» το 1978, «Ταξίδια με Στυλό Διαρκείας» το 1994, «Ένας Επικίνδυνος Γλύπτης» το 1995, «Ρόκος – Γλυπτική σε κοινή Θέα» το 2002, «Ρόκος – Ανοξείδωτα Ταξίδια» το 2008, «Παράλληλες Αποδράσεις» το 2010 και άλλα.
Το 2022 βραβεύεται από την Ακαδημία Αθηνών με το βραβείο της τάξεως των Γραμμάτων και των Καλών Τεχνών.
zarpanews.gr – Ελένη Φουντουλάκη
Ακολουθήστε το zinapost.gr στο Google News και δείτε πρώτοι όλες τις ειδήσεις για Lifestyle, Showbiz, Gossip News και αποκλειστικά βιντεο.
