Τρία χρόνια χωρίς τον Γιάννη Ιωαννίδη: Ο «ξανθός» που δεν χαριζόταν σε κανέναν – Οι αυτοκρατορίες Άρη και Ολυμπιακού, το πάθος για τους πίνακες και οι άγνωστες φιλανθρωπίες

Γιάννης Ιωαννίδης ή «Ξανθός».  Ο προπονητής που «έχτισε» δύο μπασκετικές αυτοκρατορίες σε Θεσσαλονίκη και Πειραιά και λατρεύτηκε σαν… Θεός από τον κόσμο του Άρη και του Ολυμπιακού.

Μια ημέρα σαν τη σημερινή (4/10) το 2023 έφυγε από τη ζωή ένας από τους σπουδαιότερους ανθρώπους του ελληνικού μπάσκετ, αυτός που στη δεκαετία του ’80 έκλεινε τους Έλληνες στα σπίτια τους για να δουν τον Νίκο Γκάλη και την παρέα του να σαρώνουν στα γήπεδα της Ευρώπης με τη φανέλα του Άρη.

Είναι ο μοναδικός προπονητής στην Ελλάδα που κατέκτησε 12 πρωταθλήματα. Τα 8 με τον Άρη και τα 4 με τον Ολυμπιακό. Πήρε και άλλα 6 Κύπελλα.

Στην διάρκεια της καριέρας του συνεργάστηκε με σπουδαίους παίκτες όπως ο Νίκος Γκάλης, ο Παναγιώτης Γιαννάκης, ο Παναγιώτης Φασούλας, ο Ζάρκο Πάσπαλι, ο Ρόι Τάρπλεϊ ο Γιώργος Σιγάλας, ο Λευτέρης Σούμποτιτς, ο Ντέιβιντ Ρίβερς, ο Έντι Τζόνσον, ο Σάσα Βολκόφ, ο Ουόλτερ Μπέρι, ο Μπάνε Πρέλεβιτς και άλλοι.

Έμεινε στην ιστορία για τους τίτλους του, τον εκρηκτικό του χαρακτήρα αλλά και για τις τρομερές ατάκες του.  Έγινε σύνθημα στα χείλη των φιλάθλων του Άρη, του Ολυμπιακού και όχι μόνο.

«Ποτέ μην έρθει η στιγμή ν’ αφήσεις το λιμάνι θα σ’ αγαπάμε μια ζωή Ιωαννίδη Γιάννη» έλεγαν στη δεκαετία του ’90 οι οπαδοί του Ολυμπιακού για τον άνθρωπο ο οποίος έβαλε για τα καλά την ομάδα τους στον μπασκετικό χάρτη.

Τελικά το 1996 θα φύγει από τον Ολυμπιακό πικραμένος. Θα δώσει και συνέντευξη Τύπου και θα πει: «Αυτό που δεν αγοράζεται με τίποτα είναι η αγάπη. Αυτό που γνώρισα στον Ολυμπιακό δεν μπορούσαν να το σβήσουν».

Ο Γιάννης Ιωαννίδης, παιδί της Θεσσαλονίκης και του Άρη, έπαιξε στην ομάδα της καρδιάς του και την οδήγησε ως νέος προπονητής στο πρωτάθλημα του 1979. «Το πιο μάγκικο στην ιστορία του Άρη» όπως λένε οι οπαδοί του.

Καλός στα μαθηματικά, λάτρης της ιστορίας και θαυμαστής της Κατρίν Ντενέβ. Σπούδασε γεωπόνος, δούλεψε στην Αγροτική Τράπεζα, αλλά το μπάσκετ τον καλούσε να το κατακτήσει.

Όσοι τον γνώρισαν μιλούν για έναν πανέξυπνο άνθρωπο. Είχε πολλά γούρια και προλήψεις. Μακριά από μαύρες γάτες. Οι ιστορίες για τα γούρια του, για τις γάτες και το σακάκι του δεν είναι μύθος. Είναι αλήθεια.

«Πιστεύω ότι δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην είναι προληπτικός, δηλαδή κάποια πράγματα ή κάποιες καταστάσεις που σου πηγαίνουν περισσότερο.

Η ζωή η ίδια αναγκάζει τον άνθρωπο να είναι προληπτικός. Αυτό που εσείς όλοι λέτε ότι κάνω στα παιχνίδια δεν είναι τίποτε άλλο από το να έχω όλο τον χρόνο τη στολή του αγώνα, όπως οι παίκτες στην αρχή της χρονιάς έχουν τις καινούργιες στολές. Αυτή τη στολή τη φοράω σε όλα τα παιχνίδια. Κάθε χρονιά φοράω διαφορετικά ρούχα ώσπου να τελειώσει η περίοδος. Τώρα αυτό ο κόσμος το θεωρεί πρόληψη και επειδή η τηλεόραση δείχνει πολύ τον Αρη και με βλέπουν να φοράω τα ίδια ρούχα πολλοί ρωτάνε: «Καλά, δεν έχει άλλο σακάκι να φορέσει;» και εγώ τους απαντάω: «Είμαι φτωχός και δεν έχω να αγοράσω άλλο σακάκι».

Μύθος δεν είναι ότι διαχειρίστηκε εξαιρετικά μύθους όπως ο Νίκος Γκάλης. Σεβόταν αλλά δεν χαρίζονταν σε κανέναν.

Με τον Νίκο Γκάλη είχαν μια ιδιαίτερη σχέση. Υπήρχε σεβασμός και από τις δύο πλευρές. Ο «Νικ» έκλαψε στο τελευταίο αντίο στον κόουτς έξω από το Παλέ.

«Του ανήκει το μεγαλύτερο μερίδιο της πίτας του ελληνικού μπάσκετ και των επιτυχιών του. Είχα τη χαρά να συνεργασθώ για δέκα χρόνια μαζί του. Δεν του αρμόζει τέτοιο τέλος. Όπως οι Φασούλας, Γιαννάκης και Χριστοδούλου, έτσι και ο Νίκος Γκάλης έχει πράξει τα μέγιστα για την πρόοδο του ελληνικού μπάσκετ» είχε πει ο Ιωαννίδης για τον Γκάλη.

Τόσο ο Νίκος Γκάλης όσο και ο Γιάννης Ιωαννίδης δεν κατέκτησαν ποτέ την Euroleague. Με τον Άρη συμμετείχαν σε τρία Final-4 (1988,1989,1990).

Ο «Ξανθός» πήγε σε άλλα δύο με τον Ολυμπιακό. Το 1994 όπου έφτασε πιο κοντά από ποτέ στον τίτλο αλλά τον έχασε από την Μπανταλόνα του Ομπράντοβιτς στο Τελ Αβίβ με την ομάδα του Πειραιά να παθαίνει… μπλακ άουτ στα τελευταία λεπτά.

Το 1995 το έχασε από τη Ρεάλ Μαδρίτης στη Σαραγόσα και το 1998 θα φτάσει στον τελικό και με την ΑΕΚ αλλά η Κίντερ Μπολόνια θα πάρει την κούπα.

Στην Ελλάδα πήρε τα πάντα αλλά στην Ευρώπη αν και έφτιαξε σπουδαίες ομάδες δεν τα κατάφερε.  Είχε όνειρο να προπονήσει την Εθνική και το έκανε δύο φορές.

Μετά την προπονητική του καριέρα ακολούθησε πολιτική. Εξελέγη βουλευτής της ΝΔ και έγινε υπουργός αρμόδιος για τον αθλητισμό και τον πολιτισμό.

Το μεγαλύτερο παράσημό του εκτός μπάσκετ είναι η κόρη του Θεοδώρα – Ελένη την οποία απέκτησε με τη γυναίκα της ζωής του, τη Γιούλα.

Στον επικήδειο για τον πατέρα της η Ελένη- Θεοδώρα είχε συγκλονίσει: « Έφυγες νωρίς και ένδοξα μπαμπά. Έφυγες με γενναιότητα, όπως έκανες σε όλη σου τη ζωή. Στάθηκες στις επάλξεις, πολέμαγες σαν θηρίο, δεν φοβόσουνα κανέναν και τίποτα. Και τώρα που σε αποχαιρετάμε πάλι αγέρωχο σε βλέπω μπροστά μου.

Θρηνούμε που σε χάσαμε, μα χαιρόμαστε γιατί ζήσαμε μαζί σου, βαδίσαμε στις στράτες που μας χάραξες, ακολουθούσαμε τις οδηγίες που μας έδινες. Κοουτσάρα μου θα σου πω κάτι, το παιχνίδι δεν τελείωσε, πήρες απλά ένα τάιμ άουτ για να το συνεχίσεις στα ουράνια γήπεδα.

Ένα τραγούδι της αγαπημένης σου Μαρινέλλας λέει ‘καμιά φορά να αλλάξω ουρανό μα δεν υπάρχουν δρόμοι’. Εσύ μπαμπά μου τους βρήκες αυτούς τους δρόμους».

Αυτοί οι δρόμοι δεν τον οδήγησαν ποτέ στον Παναθηναϊκό και στον ΠΑΟΚ που ήταν οι μεγάλοι αντίπαλοι του Ολυμπιακού και του Άρη.

Τον οδηγούσαν όμως κάθε καλοκαίρι στη Σίβηρη της Χαλκιδικής που ήταν το ησυχαστήριό του όσο ζούσε. Μια ζωή υπήρξε φανατικός καπνιστής στα χρόνια που το τσιγάρο επιτρέπονταν στον πάγκο.

Μα πάνω απ’ όλα υπήρξε φανατικός με τη νίκη. Στο ελληνικό πρωτάθλημα στα χρόνια του Άρη έφτασε στις 80 σερί!

Οι θρυλικές ατάκες 

Ο Γιάννης Ιωαννίδης ήταν πάντα ετοιμόλογος και έγραψε ιστορία με τις ατάκες του μετά από σπουδαίες ήττες αλλά και μεγάλες ήττες.

Σταχυολογήσαμε κάποιες από αυτές.

Για τον χαμένο τελικό του Ολυμπιακού στο Τελ Αβίβ το 1994: «Τι να μας πει τώρα ο Ομπράντοβιτς; Κοιμήθηκε ο Θεός και πήρε αυτό το Κύπελλο. Αυτά δεν γίνονται ούτε στο σινεμά, αλλά όταν σκηνοθετεί ο Θεός δεν μπορεί να αλλάξεις το σενάριο».

Για τις  φήμες για τα… χαλασμένα νερά που έστειλαν πέντε παίκτες της ΤΣΣΚΑ στο νοσοκομείο με στομαχικές διαταραχές το 1995: «Αφήστε τους Ρώσους να λένε… Ρωτήστε τους τι κάνανε το προηγούμενο βράδυ! Η νύχτα της Αθήνας είναι πολύ γλυκιά και βρίσκεις ότι επιθυμείς».

-To 1998 ως προπονητής στην ΑΕΚ είπε ο Γιάννης Ιωαννίδης: «Δείτε τον Ολυμπιακό και την Μπένετον. Παίζουν ακριβώς τα ίδια συστήματα που χρησιμοποιεί και η Εθνική Γιουγκοσλαβίας. Μόνο όποιος έχει καταρράκτη στα μάτια δεν μπορεί να το διαπιστώσει».

– Δήλωση τον Μάρτιο του 1996: «Το μπάσκετ εξουσιάζεται από τη σερβική μαφία».

– 1999 κατά τη δεύτερη θητεία του στον Ολυμπιακό: «Όντως ο Παναθηναϊκός παρουσιάζεται πολύ ενισχυμένος και ίσως είναι το φαβορί για τον τίτλο. Πήρε άλλωστε και έναν προπονητή (σ.σ. Ομπράντοβιτς) με αναμφισβήτητες ικανότητες και εμπειρία».

– 1996 και μετά το 73-38 επί του Παναθηναϊκού: «Αυτά τα παιδιά από 18 χρόνων μυήθηκαν στο να νικούν και να παίρνουν πρωταθλήματα. Είχα πει λοιπόν να μην υποτιμούν κάποιοι την καρδιά του πρωταθλητή, αφού οι παίκτες μου από μικροί κολυμπούν στα βαθιά και τα καταφέρνουν».

– Mιλώντας για το Νίκο Γκάλη: «Όσοι ασχολούνται με το μπάσκετ θα έπρεπε να πληρώνουν έναν ειδικό φόρο, το… Γκαλόσημο».

– 1998 μετά την ήττα της ΑΕΚ από τον αποδεκατισμένο Άρη στον τελικό κυπέλλου: «Σήμερα και οι τυφλοί είδαν τι έγινε» .

– Μιλώντας για τον Διαμαντίδη: «Είχα μια εμμονή με τον Διαμαντίδη, τον πήρα στην Εθνική, ενώ δεν είχε ακόμη καθιερωθεί ως βασικός στον Ηρακλή. Κάποιοι τότε μου έλεγαν ”Το κάνεις γιατί αγωνίζεται σε ομάδα της Θεσσαλονίκης” και τους απάντησα ότι ”εγώ αβάντες δεν κάνω σε κανέναν, περιμένετε και θα δείτε”. Ήμουν σίγουρος. Έκανε 15 δουλειές στο γήπεδο, σκοτώνεται για το σύνολο… Πώς να μην εμπιστευτείς τέτοιον παίκτη; Είναι ντροπαλός, σου μιλάει με σεβασμό και στο γήπεδο είναι σκυλί. Παίκτης πρότυπο».

– 1988 αναφερόμενος στον Σούμποτιτς μετά την ήττα του Άρη στον ημιτελικό του φάιναλ φορ από την Τρέισερ Μιλάνο: «Εγώ δεν μπορώ να ρυθμίσω το χέρι του».

– 1994 απαντώντας στον Κώστα Πολίτη, ο οποίος κατά την κοινή συνέντευξη Τύπου των τεσσάρων προπονητών στο φάιναλ φορ του Τελ Αβίβ είπε ότι «είθισται ο ηττημένος να συγχαίρει τον νικητή και εγώ μετά τον αγώνα θα περιμένω τον Γιάννη να μου δώσει το χέρι του»: «Τα λίγα λόγια ζάχαρη και τα καθόλου μέλι».

– 1993 Ίσως η πιο χαρακτηριστική στιγμή του Γιάννη Ιωαννίδη διαδραματίστηκε στον 4ο ημιτελικό του Ολυμπιακού με τον ΠΑΟΚ, ο οποίος έληξε 59-49. Στον απόηχο αντεθνικών συνθημάτων, πήρε την κατάσταση στα χέρια του. Ως προπονητής του Ολυμπιακού, έφτασε στη γραμματεία, πήρε το μικρόφωνο και ζήτησε από τους φιλάθλους να μη βρίζουν. «Μην βρίζετε Βούλγαροι και τέτοια εθνικά θέματα» λέει αρχικά, πριν χάσει την ψυχραιμία του και φωνάξει «σταματήστε γ..ω το στανιό σας!».

Η αγάπη για τις τέχνες και η φιλανθρωπία

Εκτός από τον σκληρό των γηπέδων ο Γιάννης Ιωαννίδης ήταν και ένας άνθρωπος που είχε κι άλλες αδυναμίες στη ζωή του εκτός από το μπάσκετ. Για όσους γνωρίζουν το σπίτι του στη Βάρη θύμιζε γκαλερί. Στους τοίχους μπορούσε να δει κανείς έργα του Τσαρούχη, του Μυταρά, του Μόραλη και σπουδαίων ζωγράφων.

Επίσης όποτε είχε χρόνο ταξίδευε στο Λονδίνο και αγόραζε πίνακες στις δημοπρασίες του οίκου Sotheby’s προκειμένου να εμπλουτίσει το θησαυρό του και τη σπουδαία συλλογή που είχε στο σπίτι του. Ο ίδιος έλεγε διαρκώς ότι αυτή ήταν η καλύτερη επένδυση της ζωής του.

Ακόμη είχε έντονη φιλανθρωπική δραστηριότητα, αλλά δεν ήθελε να βγει προς τα έξω τίποτα. Ο Γιάννης Ιωαννίδης γέμιζε το πορτμπαγκάζ του αυτοκινήτου του με τρόφιμα και τα μοίραζε σε φτωχές οικογένειες που ήξερε πως είχαν ανάγκη. Στα χωριά της Χαλκιδικής ο κόσμος τον λάτρευε, ενώ εάν μάθαινε ότι κάποια οικογένεια αντιμετώπιζε οικονομικά προβλήματα φρόντιζε να της δώσει χρήματα για να την βοηθήσει. Βασικός όρος του, όμως, ήταν να μη γίνει γνωστή η δράση του.

Η έφοδος σε νυχτερινό κλαμπ

Με τους παίκτες του, ωστόσο ήταν πιο σκληρός. Ο Γιάννης Ιωαννίδης έβαζε τους κανόνες του στην ομάδα και δεν ήθελε κανείς να τους παραβιάζει. Το καλοκαίρι του 1993 όταν ξεκίνησε η προετοιμασία του Ολυμπιακού ήθελε όλοι να μένουν στα σπίτια τους και να μην ξενυχτάνε.

Οι Τόμιτς, Νάκιτς και Τάρλατς νεαροί εκείνη την εποχή μαζί με το νέο απόκτημα, Ρόι Τάρπλεϊ έσπασαν το εμπάργκο απαγόρευσης του «ξανθού» και πήγαν στο καλοκαιρινό Privilage και διασκέδαζαν. Ο κόουτς, ωστόσο αποφάσισε να κάνει έφοδο μέχρι που έφτασε έξω από το νυχτερινό κέντρο και ένας μετρ όταν τον βλέπει τρέχει για να ειδοποιήσει τους παίκτες. Τόμιτς, Νάκιτς και Τάρλατς πήδηξαν τους τοίχους για να φύγουν και να γλιτώσουν από τον Ιωαννίδη.

Ο Τάρπλεϊ μαζί με κάποιες κυρίες έμεινε στη θέση του και συνέχισε να πίνει σφηνάκια. Όταν τον είδε ο Ιωαννίδης έγινε έξαλλος με τον Αμερικανό να του απαντάει με βρισιά στην ερώτηση «τι κάνεις εδώ;». Τον «ξανθό» τον κρατούσαν για να αποφευχθούν τα χειρότερα και αποχώρησε από το νυχτερινό κέντρο.